Ο σύνθετος λόγος

Μια πρόταση χαρακτηρίζεται ως σύνθετος λόγος, όταν υπάρχουν τουλάχιστον δύο προτάσεις που συνδέονται μεταξύ τους παρατακτικά ή υποτακτικά. Ο σύνθετος λόγος αποτελείται επομένως από μία κύρια πρόταση και μία άλλη κύρια ή μια δευτερεύουσα πρόταση.

Στο σύνθετο λόγο υπάρχουν τουλάχιστον δυο προτάσεις που συνδέονται:

1. είτε παρατακτικά:

	Παραδείγματα
κύρια πρόταση + κύρια πρόταση	Ich leihe dir das Geld, aber du gibst es mir morgen zurück.
δευτερεύουσα + δευτερεύουσα	HS, weil er keine Lust hatte und weil er müde war.

2. είτε υποτακτικά:

	Παραδείγματα
κύρια πρόταση + δευτερεύουσα	Er vertraut ihm nicht, obwohl er sein bester Freund ist.
δευτερεύουσα + δευτερεύουσα	HS, dass er nicht kommen kann, weil er krank ist.

Η διαφορά ανάμεσα σε μια κύρια και μια δευτερεύουσα πρόταση είναι ότι η κύρια πρόταση μπορεί να σταθεί μόνη της στο λόγο, δεν εξαρτάται δηλαδή από καμία άλλη πρόταση. Αντίθετα πάντα μια δευτερεύουσα πρόταση είναι εξαρτημένη από μια άλλη πρόταση κύρια ή δευτερεύουσα.

Οι δευτερεύουσες προτάσεις διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες σύμφωνα με τον τύπο τους και τη λειτουργία τους.

Με βάση την τυπολογία τους υπάρχουν δυο κατηγορίες.

Η πρώτη κατηγορία δευτερευουσών προτάσεων έχει να κάνει με το ερώτημα, αν η δευτερεύουσα εισάγεται με ένα σύνδεσμο ή όχι. Έτσι υπάρχουν οι δευτερεύουσες που εισάγονται με σύνδεσμο κι αυτές που δεν εισάγονται με σύνδεσμο.

	Παραδείγματα
δευτερεύουσα με σύνδεσμο	Ich hoffe, dass ich dich wiedersehe.
δευτερεύουσα χωρίς σύνδεσμο	Ich hoffe, dich wiederzusehen.

Η δεύτερη κατηγορία δευτερευουσών προτάσεων έχει να κάνει με το ερώτημα, αν η δευτερεύουσα περιέχει κλιτό ή άκλιτο ρηματικό τύπο. Έτσι διακρίνονται οι δευτερεύουσες προτάσεις με κλιτό ρηματικό τύπο και οι δευτερεύουσες προτάσεις με άκλιτο ρηματικό τύπο. Αυτές ονομάζονται στα γερμανικά αντίστοιχα Partizipialsätze και Infinitivsätze (απαρεμφατικές προτάσεις).

	Παραδείγματα
δευτερεύουσα με κλιτό ρηματικό τύπο	Ich hoffe, dass ich dich wiedersehe.
δευτερεύουσα με άκλιτο ρηματικό τύπο	Ich hoffe, dich wiederzusehen.

Οι δευτερεύουσες προτάσεις διακρίνονται σύμφωνα με τη λειτουργία τους σε ομάδες. Μια δευτερεύουσα μπορεί να έχει την εξής συντακτική λειτουργία:

	Παραδείγματα
υποκείμενο	Dass sie kommt, ist sicher.
αντικείμενο	Ich weiß, dass sie kommt.
επιρρηματικός προσδιορισμός	Sie wird kommen, weil sie mich sprechen will.
επιθετικός προσδιορισμός	Die Frau, die mich sprechen will, wird kommen.