Προθέσεις με αιτιατική / δοτική

KA32

 

Οι δίπτωτες προθέσεις δηλαδή οι προθέσεις που συνδέονται με αιτιατική ή δοτική είναι οι ακόλουθες:

 

an auf hinter in neben
über unter vor zwischen  

 


 

 

Αιτιατική ή δοτική;

 

Όταν οι δίπτωτες προθέσεις σχηματίζουν εμπρόθετα σύνολα που λειτουργούν ως τοπικοί προσδιορισμοί, είναι καθοριστικό για την επιλογή της πτώσης αν αυτό που εκφράζεται φανερώνει κίνηση δηλαδή κατεύθυνση προς ένα σημείο ή στάση.

 

Στην περίπτωση που εκφράζεται κίνηση η δίπτωτη πρόθεση χρησιμοποιείται με αιτιατική, στην περίπτωση που εκφράζεται στάση με δοτική.

 

κίνηση (κατεύθυνση)
=
αιτιατική
στάση
=
δοτική

 

 

Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται οι σημαντικότερες ομάδες ρημάτων που φανερώνουν κίνηση ή στάση.

 

ρήματα κίνησης
 
ρήματα στάσης
εν τόπο κίνηση
κίνηση (κατεύθυνση)
κίνηση (κατεύθυνση)
στάση
στάση
fahren, laufen, fliegen, gehen, springen usw.
stellen, legen, setzen, hängen, stecken, packen, schieben, treten usw.
stehen, liegen, sitzen, hängen, stecken, wohnen, herumgehen usw.
spielen, frühstücken, warten, sich sonnen usw.
A
B
C
D

 

Διακρίνονται καταρχάς με βάση τη σημασία τους δύο ομάδες ρημάτων, τα ρήματα κίνησης και τα ρήματα στάσης.

 

 

Η ομάδα Α περιλαμβάνει ρήματα που φανερώνουν κίνηση ή εν τόπο κίνηση.

 

Παραδείγματα διαφορά σημασίας  
Ich fahre auf die Autobahn μπαίνω οδηγώντας στον αυτοκινητόδρομο κίνηση (κατεύθυνση) αιτιατική
Ich fahre auf der Autobahn βρίσκομαι οδηγώντας στον αυτοκινητόδρομο εν τόπο κίνηση δοτική

 

 

Η ομάδα Β περιλαμβάνει ρήματα που φανερώνουν πάντα κίνηση (κατεύθυνση σε ένα σημείο). Πολλά ρήματα αυτής της ομάδας είναι μεταβατικά.

 

Παραδείγματα  
Sie legt ihre Bücher auf den Tisch. κίνηση (κατεύθυνση) αιτιατική
Wer tritt ins Zimmer?

 

 

Η ομάδα C περιλαμβάνει ρήματα που φανερώνουν πάντα στάση. Ο εμπρόθετος τοπικός προσδιορισμός είναι υποχρεωτικός.

 

Παραδείγματα  
Ihre Bücher liegen auf dem Tisch. στάση δοτική
Ich wohne in diesem Haus.

 

 

Η ομάδα D περιλαμβάνει ρήματα που φανερώνουν πάντα στάση. Ο εμπρόθετος τοπικός προσδιορισμός δεν είναι υποχρεωτικός.

 

Παραδείγματα  
Die Kinder spielen im Garten. στάση δοτική
Ich warte an der Haltestelle.

 


 

 

an

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Ich hänge das bild an die Wand. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Das Bild hängt an der Wand. στάση = δοτική

 

 

Σε χρονικούς προσδιορισμούς δοτική

 

Παραδείγματα  
Paul kommt am Montag zurück. δοτική
Am Ende ist alles gut gelaufen.

 

 

Σε χρονικούς και τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική αν προηγείται το bis.

 

Παραδείγματα  
bis an die Knie αιτιατική
bis an sein Lebensende

 

 


 

 

auf

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Ich setze mich auf den Boden. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Ich sitze auf dem Boden. στάση = δοτική

 

 

Σε χρονικούς προσδιορισμούς δοτική

 

Παράδειγμα  
Auf dem Rockkonzert wurde viel getanzt. δοτική

 

 

Σε τροπικούς και αιτιολογικούς προσδιορισμούς αιτιατική.

 

Παραδείγματα  
Er arbeitet auf den Zentimeter genau. αιτιατική
Auf wiederholte Aufforderung

 


 

 

hinter

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Der Schlüssel ist hinter die Kommode gefallen. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Er steht hinter der Tür. στάση = δοτική

 


 

 

in

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Er steigt ins Bus ein. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Wir sitzen im Garten. στάση = δοτική

 

 

Σε χρονικούς προσδιορισμούς δοτική εκτός και αν προηγείται η πρόθεση bis. Τότε χρησιμοποιείται η αιτιατική.

 

Παραδείγματα  
Ich besuche dich in einer Woche. δοτική
Hochzeitsfeier bis in den frühen Morgen. αιτιατική

 

 

Σε τροπικούς προσδιορισμούς δοτική

 

Παράδειγμα  
In vielen Farben δοτική

 


 

 

neben

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Er setzt sich neben mich. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Er sitzt neben mir. στάση = δοτική

 

 

Σε προσδιορισμούς που δηλώνουν σύνδεση (με την έννοια εκτός από) ή τροπικούς προσδιορισμούς (με την έννοια σε σύγκριση με) με δοτική

 

Παραδείγματα  
Neben ihrer Arbeit muss sie auch für den haushalt sorgen. δοτική
Neben ihm bist du groß

 


 

 

über

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Ich hänge das Bild über das Sofa. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Das Flugzeug fliegt über der Stadt. στάση = δοτική

 

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς που δηλώνουν από που περνά μια διαδρομή πάντα αιτιατική.

 

Παράδειγμα  
Fährt die Straßenbahn über den Bahnhof? αιτιατική

 

 

Σε χρονικούς προσδιορισμούς με αιτιατική

 

Παράδειγμα  
Übers Wochenende werde ich im Ausland sein. αιτιατική

 


 

 

unter

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Sie gingen unter die Brücke. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Die Katze schläft unter dem Tisch. στάση = δοτική

 

 

Σε τροπικούς, υποθετικούς προσδιορισμούς με δοτική

 

Παραδείγματα  
Unter großen Beifall δοτική
Unter der Voraussetzung
Unter diesem Aspekt

 


 

 

vor

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Er stellte sich vor mich. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Das Fahrrad steht vor dem Haus. στάση = δοτική

 

 

Σε χρονικούς προσδιορισμούς με δοτική

 

Παράδειγμα  
Ich habe ihn vor einer Woche besucht. δοτική

 

 

Σε αιτιολογικούς προσδιορισμούς με δοτική

 

Παράδειγμα  
Er war rot vor Wut. δοτική

 


 

 

zwischen

 

Σε τοπικούς προσδιορισμούς με αιτιατική ή δοτική

 

Παραδείγματα  
Er stellt sich zwischen sein Brüder. κίνηση (κατεύθυνση) = αιτιατική
Er steht zwischen seinen Brüdern. στάση = δοτική

 

 

Σε τροπικούς-χρονικούς προσδιορισμούς με δοτική

 

Παραδείγματα  
Zwischen zwei und drei Stunden δοτική